Uçak Pilotun Bedeninin Bir Uzantısı Olabilir Mi?

Frontiers in Human Neuroscience dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, uçakların iniş görüntülerini izlemek pilotlarda, “Ayna Nöron” sistemini diğerlerine nazaran daha fazla aktive ediyor.

9 pilotun ve 8 pilot olmayan kişinin katıldığı neroergonomik araştırmada, katılımcılara kokpitten uçakların iniş görüntüleri izlettirildi ve bu esnada beyin aktiviteleri gözlemlendi. Katılımcılardan izledikleri iniş görüntülerine bakarak uçağın iniş pistine olan mesafesini tahmin etmeleri istendi. Nöroergonomi, gündelik hayatın içinde gösterdiği davranışsal performanslar üzerinden insan beynini araştıran yeni bir disiplin. Bu araştırmada da görüldüğü üzere, gerçek yaşamda görülen durumlar üzerinden insan algısının, bilişsel yetilerinin ve motor işlevlerin altında yatan sinirsel mekanizmaları anlamaya çalışıyor. Pilotların uçakların inişi esnasında beyin dalgalarını inceleyen bu nöroergonomi araştırmasında, insanla çevrenin etkileşimini anlamak için mühim bir nörofizyolojik etken olan Ayna Nöron sistem, belli yetilerin gelişimine bağlı olarak algı-edim çiftinde görülen değişimleri yakalamak için kullanıldı.

Rajmohan ve Mohandas’a göre, Giacomo Rizzolatti ve meslektaşları tarafından keşfedilen Ayna Nöron sistemi, basitçe diğerlerinin edimlerini ve davranışlarını “aynalamak/kopyalamak” üzere özelleşmiş sinir grubunu ifade ediyor. Sosyal bilişsellik, dil, empati, zihin kuramı gibi nöro-bilişsel işlevlerde ve nöro-psikiyatrik bozukluklarda Ayna Nöron Sistemi’nin etkin olduğu bilinmektedir.

Bu araştırmada da Ayna Nöron sistemi pilotların algı-edim yetilerinin farklılaşmasını gözlemlemek için kullanıldı. Araştırma sonucunda, mu beyin dalgası ritimlerinin pilotlarda ve diğerlerinde farklı olduğu görüldü. Mu beyin dalgası ritimleri, kişi bizzat bir edimde bulunduğunda da bir başkasının bir edimde bulunduğunu gözlemlediğinde de baskılanır, bu yüzden Ayna Nöron sistemi etkinliğini gösterdikleri düşünülmektedir. Uçakların inişini izleyen pilotlarda mu’nun daha fazla baskılandığı görüldü, dolayısıyla pilotların Ayna Nöron sisteminin bu görüntüler sonucunda daha fazla aktive olduğu tespit edildi.

Pilotların bu yetisini ortaya koyan bu araştırma fenomenolojik bir sonuca varıyor. Uçağın pilotun bedeninin bir uzantısı olarak görülebileceğini iddia ederek bedenlerimizin Merleau-Ponty’ye referansla “dünya-da-oluş araçları” olduğunu öne sürüyor.

Öznur Karakaş
Boğaziçi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık bölümünde lisans eğitimini tamamladı. Galatasaray Üniversitesi, ardından da Toulouse Jean-Jaures ve Prag Karlova Üniversite'lerinde felsefe yüksek lisans eğitimi aldıktan sonra Universitat Oberta de Catalunya'da Bilgi ve Enformasyon Toplumu doktora programına bağlı Disiplinlerarası İnternet Araştırmaları grubunda doktorasını tamamladı. Çeşitli mecralarda yazıları ve çevirileri bulunan Karakaş, dergimizin bilim, yaşam ve İngilizce içerik editörlüğünü yapmaktadır.

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Son Yazılar

Göçebe Filozof: Rosi Braidotti ile Söyleşi

Kathleen O'Grady'nin yeni materyalizmin kurucularından, feminist insan-sonrası kuramcısı Rosi Braidotti ile söyleşisini, İnsan-Sonrası ve Göçebe Özneler kitaplarını Türkçe'ye kazandıran...

Çocuklukta Travma Biyolojik Yaşlanmayı Hızlandırıyor

Yaşamının ilk yıllarında travmaya maruz kalan çocukların biyolojik olarak daha hızla yaşlandığı görüldü. Ergenliğin ilk zamanlarda yaşanan travmanın hücresel...

Öğünlerin Zamanlaması Metabolizmanın Sağlığını Etkiliyor

Bedenimizde bulunan hücrelerin hemen hemen hepsinin 24 saatlik bir saati vardır. Pennsylvanya Üniversitesi Perelman Tıp Fakültesi’nde yapılan bir araştırmaya...

Terrabayt Pazar Sohbetleri – Normal İnsanlar

Bu hafta, Hulu tarafından diziye uyarlanan Sally Rooney'nin Normal İnsanlar isimli kitabını konuştuk. "Yerinde bir tabirle başkalaşım adı verilen, zihin...

“Madde hisseder, konuşur, acı çeker, arzular, özler ve anımsar”: Karen Barad ile Röportaj Bölüm 2

S4: Her ne kadar “toplumsal cinsiyet” teriminin cinsiyet çalışmaları alanının tartışmasız temeli olduğu düşünülse de, söz konusu terimin...

Madde Hisseder, Konuşur, Acı Çeker, Arzular, Özler ve Anımsar: Karen Barad ile Röportaj [1]

Soru: “Yeni materyalizm,” terim olarak 1990’lı yılların ikinci yarısında Manuel DeLanda ve Rosi Braidotti tarafından ortaya atıldı. Yeni materyalizm,...

En Çok Okunanlar

Covid-19: Gerekçesiz Bir Acil Durumun Yarattığı İstisna Hali

Varsayımsal bir koronavirüs salgınına karşı alınan hummalı, irrasyonel ve...

Žižek: Koronavirüsü Karar Vermeye Zorluyor: Ya Küresel Komünizm Ya Orman Kanunları

Koronavirüsü paniği yayıldıkça, artık nihai bir seçim yapmamız gerekiyor:...

Yapay Zeka Covid-19 Teşhisinde Kullanılıyor

Zhongnan Hastanesi'nin radyoloji bölümünde yürütülen bir deneyde, personel bir...

Bunları da beğenebilirsinHep güncel
Popüler